Κατηγορίες
Εργασίες Πολιτισμός

Το δημοσιογραφικό φαινόμενο των Muckrakers και η Ida Minerva Tarbell

Τέλη 19ου  αιώνα με  αρχές 20ου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κάνει την εμφάνισή του το κίνημα των λεγόμενων Muckrakers που σαν τυφώνας  χτυπά   την ερευνητική δημοσιογραφία της εποχής και καταρρίπτει βασικά της δεδομένα. Με ένταση ανέμου να καταγράφει χιλιάδες χιλιόμετρα ο “τυφώνας” των Muckrakers γίνεται ικανός να ξεσκεπάσει και το παραμικρό σκάνδαλο διαφθοράς της αμερικανικής κοινωνίας που μέχρι τότε ήταν καλά κρυμμένο. Ένα από τα πιο τρανταχτά σκάνδαλα που ξεχώρισαν ήταν αυτό της εταιρείας Standard Oil  το οποίο κι αποκάλυψε η διάσημη πρωτοπόρος της δημοσιογραφικής  έρευνας Ida Minerva Tarbell.

Ποιοι ήταν όμως οι Muckrakers και τι ήθελαν να δηλώσουν με την παρουσία της δημοσιογραφικής τους έρευνας που αποτέλεσε και την αφορμή του κινήματος τους; Πριν την αναφορά μας σε αυτούς αξίζει να σημειώσουμε ότι ο όρος Muckrakers απαντάται για πρώτη φορά σε ομιλία του προέδρου των Η.Π.Α. Roosevelt το 1906. Ο ίδιος τους αποκάλεσε έτσι θέλοντας να αξιώσει πολλές αποκαλύψεις τους  που είδαν το φως της δημοσιότητας , όμως ταυτόχρονα θεώρησε ότι κάποιες ήταν ακραίες και απαράδεκτες. Πάρα ταύτα στο σύνολό τους οι Muckrakers ήταν αυτοί που αποκάλυψαν σημαντικά προβλήματα  της εποχής τους όπως ήταν η εκμετάλλευση της παιδικής εργασίας ,η φτώχεια,η προστασία των εργαζομένων σε ότι αφορά τα  δικαιώματά τους καθώς και οι άθλιες συνθήκες υγιεινής  σε μονάδες  παρασκευής κρεάτων υπήρξαν κάποια από τα βασικά θέματα που απασχόλησαν την έρευνά τους. Χωρίς την παρουσία τους το προοδευτικό κίνημα της εποχής  δεν θα μπορούσε να λάβει την λαϊκή υποστήριξη που χρειαζόταν για να αναδειχθεί . Ώστε εξαιτίας τους έτρεξαν βασικές μεταρρυθμίσεις σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.

Αυτοί που ξεχώρισαν για τα αποκαλυπτικά άρθρα τους ήταν οι εξής παρακάτω: Ο Ray Stannard Baker Αμερικανός δημοσιογράφος, ιστορικός και συγγραφέας, η Ida Minerva  Tarbell Αμερικανίδα συγγραφέας, δημοσιογράφος  και βιογράφος, o David Graham Phillips Αμερικανός νομπελίστας της παραδοσιακής δημοσιογραφίας, ο Upton Beal  Sinclair Αμερικανός συγγραφέας, έγραψε κοντά στα 100 βιβλία κερδίζοντας το βραβείο Pulitzer το 1943, o Lincoln Joseph Steffens Αμερικανός ερευνητικός δημοσιογράφος και ο Samuel  Hopkins Adams γνωστός Αμερικανός συγγραφέας για την ερευνητική του σκανδαλοθηρία στην δημοσιογραφία.Όλοι τους συνεργάστηκαν με το αμερικανικό λογοτεχνικό και πολιτικό  περιοδικό McClure’s του Samuel McClure στις αρχές του 20ου αι. το οποίο και  πιστώθηκε το γεγονός ότι ξεκίνησε την παράδοση της διερευνητικής δημοσιογραφίας κατευθύνοντας την ηθική πυξίδα της λεγόμενης προοδευτικής εποχής.

Μία από τις πλέον εξέχουσες μορφές της δημοσιογραφίας που στηρίχτηκε κατά κύριο λόγο  στην έρευνα ήταν αυτή της Ida Minerva Tarbell τα άρθρα της οποίας εκτόξευσαν στην κυριολεξία στα ύψη τις πωλήσεις του περιοδικού McClure’s με το οποίο και συνεργάστηκε. Γεννημένη σε κομητεία της Πενσυλβανίας στις 5 Νοεμβρίου 1857 από πατέρα δάσκαλο – μετέπειτα πετρελαιοπαραγωγό -και  μητέρα καθηγήτρια έδειξε από μικρή ηλικία την αγάπη της για τα γράμματα επηρεασμένη κι από το οικογενειακό της περιβάλλον. Υπήρξε  η μόνη γυναίκα  απόφοιτος του γνωστού για την εποχή της κολεγίου Allegheny το 1880 όπου ξεχώρισε για τις επιδόσεις της στην επιστήμη της βιολογίας. Για λίγο καιρό εργάστηκε ως διευθύντρια σε ένα Πολωνικό σχολείο όμως η αγάπη της να αρθρογραφεί την οδήγησε στο να συνεργαστεί με το περιοδικό  «The Chautauqua»   όπου και ξεχωρίζει με το άρθρο της «οι γυναίκες ως εφευρέτες».  Ωστόσο σύμφωνα με τον μελετητή Steve Weinberg το πρώτο άρθρο της Tarbell  «Οι τέχνες και οι βιομηχανίες του Σινσινάτι» ήταν εκείνο που ουσιαστικά καθιέρωσε το γραφικό της στυλ καθ’ όλη την διάρκεια της καριέρας της. Το στυλ αυτό της γραφής είχε να κάνει με άρθρα, δοκίμια και βιβλία ηθικού περιεχομένου βασισμένα στην ακλόνητη ιδιαιτερότητά της.

Το 1891 βρίσκει την Ida Tarbell στο Παρίσι – δυο χρόνια μετά την ολοκλήρωση του πύργου του Άιφελ – να εκπαιδεύεται πάνω σε ερευνητικές τεχνικές Γάλλων ιστορικών που ήταν για αυτήν οι μέντορες της στο πώς να παρουσιάσει ένα κείμενο με ιδιαίτερα αποδεικτικά κι αποκαλυπτικά στοιχεία. Η συνεργασία της με το αμερικανικό περιοδικό  McClure ήρθε σύντομα με αφορμή ένα άρθρο της Tarbell που αφορούσε το άνοιγμα των γαλλικών δρόμων. Τότε ήταν που ο εκδότης του περιοδικού Samuel McClure της προσέφερε την θέση του συντάκτη τονίζοντας χαρακτηριστικά σε συνεργάτη του  «Αυτό το κορίτσι μπορεί να γράψει, πρέπει να την οδηγήσουμε να κάνει κάποια δουλειά για το περιοδικό μας». Σε μια πρώτη φάση της ανατέθηκε να  γράψει μια βιογραφική σειρά για τον Napoleon Bonaparte. Με την σειρά των άρθρων που έγραψε η Tarbell έγινε δημοφιλής    διπλασιάζοντας τα κέρδη του  περιοδικού. Την ίδια τύχη είχε και  η επόμενη βιογραφική σειρά της Ida εκείνη του Abraham Lincoln η οποία είχε το ίδιο πετυχημένη ανταπόκριση από το κοινό δίνοντας της δικαιώματα για το υπόλοιπο της ζωής της.  Αξίζει να σημειωθεί ότι τα άρθρα που έγραψε για την ζωή του Λίνκολν συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλίο το οποίο  κατέστησε την Ida Tarbell Εθνική συγγραφέα της Αμερικής επειδή υπήρξε ο κύριος βιογράφος ενός δολοφονημένου προέδρου ιδιαίτερα  αγαπητού στο λαό του.

Εκείνα τα άρθρα, ωστόσο ,που εκτόξευσαν  την φήμη της Ida Tarbell ήταν αυτά που είχαν να κάνουν με την ιστορία της πετρελαϊκής  εταιρείας Standard Oil. Σε 19 άρθρα της που δημοσιευόταν ένα κάθε μήνα από τον Δεκέμβριο του 1902 στο περιοδικό McClure η Ida με την έρευνά  της κατόρθωσε να συντρίψει το μονοπώλιο της Standard Oil   και να οδηγήσει  σε νόμο αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας οδηγώντας την εταιρεία στον αναπόφευκτο διαμελισμό της σε μικρές εταιρείες. Μέσα από προσωπικές συνεντεύξεις που έπαιρνε η ίδια από χειραγωγημένους ανταγωνιστές του J. Rockefeller, ιδιοκτήτη της εταιρείας με καθοριστική εκείνη του στενού συνεργάτη του H.Rogers αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο μυστικών σχέσεων που είχε η εν λόγω εταιρεία με τους σιδηροδρόμους της   Πενσυλβανίας σε βάρος μικρομεσαίων παραγωγών πετρελαίου, μεταξύ αυτών και του πατέρα της Ida, Franklin Tarbell .

Κανονίζοντας άδικες   αυξήσεις στα βαρέλια μεταφοράς πετρελαίου για τους μικρούς παραγωγούς  οι εν λόγω σιδηρόδρομοι εξασφάλιζαν αντίστοιχα μικρές εκπτώσεις στις τιμές βαρελιών του J. Rockefeller   με αποτέλεσμα   ο ίδιος να συγκεντρώσει το μονοπώλιο του πετρελαίου στα χέρια του. Παρά την αποκάλυψη του σκανδάλου εις βάρος της εταιρείας του ο J.Rockefeller  ζήτησε από τους συμβούλους του να μην σχολιάζουν την σειρά των άρθρων της Ida ή οποιονδήποτε από τους ισχυρισμούς της. Ο ίδιος βαθιά γοητευμένος από την έρευνά της αποκάλεσε σε μια δήλωσή του την Tarbell  ‘’γυναίκα δηλητήριο’’. Τα  19  άρθρα της Tarbell στα οποία γίνεται λόγος για το σκάνδαλο της  Standard Oil συγκεντρώθηκαν κι αποτέλεσαν ένα ολοκληρωμένο βιβλίο με τίτλο “The History of the Standard Oil Company” που γράφτηκε από την ίδια. Στο εν λόγω βιβλίο αποκαλύπτεται με αρνητικό τρόπο το προφίλ ενός μεγιστάνα ο οποίος προκειμένου να πετύχει το μονοπώλιο για την εταιρεία του εφάρμοσε ανήθικες τακτικές. Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης το τοποθέτησε  στο Νο 5 σε μια λίστα με τα 100 πρώτα έργα της αμερικανικής δημοσιογραφίας του 20ου αιώνα.

H διακοπή συνεργασίας της Ida  με το περιοδικό McClure μετά από μια ακανόνιστη συμπεριφορά που επέδειξε το τελευταίο, την οδήγησε μαζί με έναν βασικό  πρώην συνεργάτη του περιοδικού τον John Phillips να συγκεντρώσουν χρήματα για την δημιουργία της  Phillips Publishing Company  και την αγορά του περιοδικού The American Magazine. Παράλληλα   η Tarbell  επιδίδεται στην συγγραφή μιας σειράς δοκιμίων και συγγραμμάτων που έχουν να κάνουν με τις γυναίκες στο χώρο εργασίας αλλά και στη ζωή της γυναίκας κοντά στο σπίτι της. Ανάμεσα σ ’αυτά ξεχωρίζει το ιδιαίτερα αγαπητό από το κοινό το  “The Business of being a woman’’ στο  οποίο η Ida μετά από μια μακρά  περίοδο παρατήρησης και μελέτης των επαγγελματικών , πολιτικών και οικιακών δραστηριοτήτων των γυναικών στις Η.Π.Α. και στη Γαλλία κατέληξε σε συγκεκριμένες απόψεις όπως σε ποια δραστηριότητα  από τις παραπάνω  χρειάζεται η γυναίκα του σήμερα  να δώσει έμφαση. Θεωρούσε ότι καθήκον της γυναίκας είναι να αγκαλιάζει την ζωή στο σπίτι και την οικογένεια λέγοντας πως ‘’Οι γυναίκες έχουν έναν πραγματικό ρόλο ως σύζυγοι , μητέρες και νοικοκυρές’’.  Στις αναφορές της για την  γυναίκα στο χώρο εργασίας  έκανε κυρίως λόγο για τις παροχές  ασφάλειας που εξασφάλιζαν  ή όχι τα εργοστάσια όπου εργάζονταν γυναίκες .

Η ίδια υπήρξε φεμινίστρια από παράδειγμα κι όχι από ιδεολογία.Κι αν και στο παρελθόν είχε αμφισβητήσει την λογική της γυναικείας ψηφοφορίας,το 1920 αγκάλιασε το δικαίωμα ψήφου της γυναίκας μετά κι από την νομοθέτησή του. Προς το τέλος της ζωής της η Ida Tarbell στα 82 της χρόνια γράφει την αυτοβιογραφία της στο βιβλίο  με τίτλο “All in a day work” ενώ λίγο μετά και την συγγραφή του  βιβλίου της “Life after eighty”– το οποίο αποτέλεσε χωρίς να το ξέρει το κύκνειο άσμα του συγγραφικού της ταλέντου– πεθαίνει σε ηλικία 86 ετών από πνευμονία στο Bridgeport Hospital στο Κονέκτικατ των Η.Π.Α. Το σπίτι το οποίο είχε αγοράσει το 1906 στο Easton όπου έμενε η ίδια με κοντινούς της συγγενείς ανακηρύχθηκε εθνικό ορόσημο.

Κλείνοντας την αναφορά στο δημοσιογραφικό φαινόμενο της Ida Minerva Tarbell αλλά και των υπόλοιπων Muckrakers αξίζει να επισημάνουμε το γεγονός ότι αποτέλεσαν κι αποτελούν ως σήμερα “βασικούς πυλώνες” στήριξης της ερευνητικής δημοσιογραφίας που σαν νοητή γέφυρα ενώνει το χθες με το σήμερα. Γιατί η πρόοδος και η εξέλιξη έρχεται συνήθως  με μια επανάσταση όπως αυτή των Muckrakers οι οποίοι δεν δίστασαν ούτε στιγμή με όποιο τίμημα να χτυπήσουν το κατεστημένο της εποχής τους αλλάζοντας αποτελεσματικά την ροή των πραγμάτων της.