Κατηγορίες
Πολιτισμός

«Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου»

Εργασία του Νικόλαου Πετρίδη στα πλαίσια του Δ.Ι.Ε.Κ.

Κριτική του Νικόλαου Πετρίδη

Αν μια ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου, μπορεί να μας δώσει τον ορισμό της ερευνητικής δημοσιογραφίας αυτή είναι η ταινία του Άλαν Τζέι Πακούλα, «Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου» παραγωγής του 1976.

Αφίσα της ταινίας του 1976 Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου (All the President’s Men)

 Η ταινία πραγματεύεται το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, που συντάραξε τις Η.Π.Α. για αρκετά χρόνια και είχει ως αποτέλεσμα την πρώτη και μοναδική παραίτηση αμερικανού προέδρου από το αξίωμα του, του Ρίτσαρντ Νίξον. Η ταινία έχει όλα τα στοιχεία ενός πραγματικού πολιτικού θρίλερ το οποίο μας μεταφέρει με επιτυχία στην εποχή των γεγονότων (ευνόητο εφόσον το  φιλμ γυρίστηκε μόλις τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου). Το σενάριο είναι βασισμένο, στο βραβευμένο με Πούλιτζερ το 1974 βιβλίο των δύο δημοσιογράφων της Washington Post, που ξεσκέπασαν το σκάνδαλο και εκεί γράφουν τα πάντα για τις έρευνες τους. Τους Καρλ Μπερνστάϊν και Μπομπ Γούντγουορντ, ενσαρκώνουν οι Ντάστιν Χόφμαν και Ρόμπερτ Ρέντφορντ αντίστοιχα. Δύο για την εποχή, ανερχόμενοι αστέρες του Χόλιγουντ που όλοι ξέρουμε την τεράστια συνέχεια στην καριέρα τους.

Η ταινία ξεκινάει με την σύλληψη των «ποντικών» του Νίξον στο κτήριο Γουότεργκεϊτ, στα   γραφεία των Δημοκρατικών. Εντύπωση μου προκαλεί, η μη ενσάρκωση του προέδρου Νίξον, αλλά παρ’ όλα αυτά το σενάριο γεμίζει οτιδήποτε θα μπορούσε να δημιουργήσει κενά στην ταινία. Και αυτό είναι κυρίως ο τρόπος της έρευνας των δημοσιογράφων. Με εναλλαγές στους ρόλους μεταξύ Χόφμαν και Ρέντφορντ, ενός παιχνιδιού αθώων ερωτήσεων με ερωτήσεις που δεν αφήνουν περιθώρια να ξεφύγει ο εκάστοτε «ανακρινόμενος», μας δίνουν ένα συγκλονιστικό δίδυμο ερευνητών δημοσιογράφων. Αυτή η εικόνα τους, με το μπλοκάκι των σημειώσεων στο χέρι, τα ατέλειωτα ξενύχτια τους πάνω από πηγές, εφημερίδες και τηλέφωνα μεταφέρει μια πραγματική διάσταση της δυσκολίας του έργου του δημοσιογράφου της εποχής. Οι δύο ηθοποιοί πράγματι δίνουν με την ερμηνεία τους, τον καλύτερο τους εαυτό, αλληλοσυμπληρώνονται και είναι κατά την άποψη μου ο λόγος που εκτοξεύτηκε η ταινία στην υπόληψη θεατών και κριτικών.

Η ταινία ήταν υποψήφια για πολλά Όσκαρ μεταξύ αυτού και της Καλύτερης Ταινίας, αλλά έπεσε επάνω στα γάντια του πρωτοεμφανιζόμενου Ρόκυ που κέρδισε και τα αριστουργήματα ο Ταξιτζής και το Δίκτυο.

Κατηγορίες
Πολιτισμός Τέχνες

Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου

Εισαγωγή

Το 1970 ήταν μια φρικτή χρονιά για την πολιτική στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά μια εξαιρετική χρονιά για την πολιτική στον κινηματογράφο. Το σκάνδαλο Watergate σόκαρε την Αμερικανική κοινωνία συθέμελα. Δύο ερευνητές – δημοσιογράφοι της εφημερίδας Washington Post, ο Carl Bernstein και ο Bob Woodward αποκάλυψαν την συνομωσία της κάλυψης της κατάχρησης εξουσίας από το Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ιστορία

Πλησιάζοντας οι εκλογές του 1972 στις Η.Π.Α., ο Bob Woodward, δημοσιογράφος στην εφημερίδα Washington Post, καλύπτει ένα ασήμαντο θέμα στην αρχή, την διάρρηξη των κεντρικών γραφείων του Δημοκρατικού κόμματος. Ξαφνιάζεται όταν συναντάει μεγαλοδικηγόρους για την υπεράσπιση των διαρρηκτών στη δική, και συνεχίζει να ξαφνιάζεται με τα ονόματα σημαντικών στελεχών  της καμπάνιας των Ρεπουμ-πλικάνων να προκύπτουν ως κατηγορούμενοι από την ακροαματική διαδικασία. Τα γεγονότα αυτά του δημιουργούν έντονες υποψίες . Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας του αναθέτει να ερευνήσει περισσότερο το θέμα και προσθέτει επίσης στην έρευνα έναν ακόμα δημοσιογράφο, τον Carl Bernstein. Οι δυο τους μαζί ξετυλίγουν το κουβάρι που οδηγεί όλο και ψηλότερα στην ιεραρχία του Ρεπουμπλικανικού κόμματος με τελική κατάληξη στον Λευκό Οίκο και στην προεδρία των Η.Π.Α.

“All the President’s Men” Robert Redford, Dustin Hoffman, Jason Robards, Jack Warden, Martin Balsam, director Alan J. Pakula 1976 Warner Brothers ** I.V.

Το βιβλίο

Οι πρωταγωνιστές δημοσιογράφοι της πολιτικής ιστορίας που άλλαξε την Αμερική είναι και οι συγγραφείς του βιβλίου με τον ίδιο τίτλο, στο οποίο βασίστηκε η ταινία. Ενός βιβλίου που έχει συμπεριληφθεί από το Time Magazine στα 100 καλύτερα βιβλία (εκτός μυθοπλασίας) όλων των εποχών. Οι συγγραφείς εξιστορούν βήμα – βήμα το πολιτικό θρίλερ, περιλαμβάνοντας γεγονότα που συνέβαιναν παράλληλα με την ιστορία, έτσι όπως ακριβώς εξελίχθηκαν.  Η επανέκδοση του βιβλίου το 2014, με τις 368 σελίδες του, κατέχει στο Amazon την 3η θέση στην κατηγορία «Δημοσιογραφία», την 13η στην κατηγορία «Κυβέρνηση» και την 12η στην «Πολιτική Ιστορία». Ο Gene Roberts, πρώην αρχισυντάκτης των New York Times έγραψε για το βιβλίο: «Ίσως η μονή και μεγαλύτερη προσπάθεια στο ρεπορτάζ, όλων των εποχών».

Η ταινία

Ο κύριος «ηθικός αυτουργός» για την δημιουργία της ταινίας ήταν ο Robert Redford. Αυτός αγόρασε τα δικαιώματα του βιβλίου για να γίνει ταινία από τους δύο συγγραφείς (αντί 450.000 δολαρίων), αυτός προσέλαβε τον Alan Pakula σαν σκηνοθέτη και δούλεψε μαζί του πολλές μέρες επάνω στο σενάριο και τέλος αυτός έκανε την επιλογή των ηθοποιών για την ταινία. Όταν η Washington Post αρνήθηκε να γίνουν τα γυρίσματα της ταινίας στα γραφεία της, ο Redford έκλεισε στο Hollywood, 2 στούντιο πληρώντας 200.000 και δημιουργήθηκε αντίγραφο των γραφείων της εφημερίδας για να ξεκινήσουν τα γυρίσματα.

Η ταινία δεν είναι ακριβώς η μεταφορά του βιβλίου. Για την ακρίβεια, στην ταινία διαδραματίζονται τα γεγονότα των 7 πρώτων μηνών του βιβλίου, και αυτό για λόγους διάρκειας, πλοκής και συνοχής. Η ταινία απέφερε εισπράξεις 70 εκατομμύρια δολάρια στην παραγωγή, μόνο από τις προβολές στους κινηματογράφους, και θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες και επικερδείς ταινίες της δεκαετίας του ’70. Επίσης απέσπασε πολλά Oscar, Χρυσές Σφαίρες και βραβεία BAFTA σε πολλές κατηγορίες και το 2010 επιλέχθηκε να συμπεριληφθεί στο Εθνικό Αρχείο Φιλμογραφίας των Ηνωμένων Πολιτειών καθώς και στην βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, χαρακτηριζόμενη ως «πολιτιστικά, πολιτικά και αισθητικά σημαντική».

Οι πρωταγωνιστές όπως ήταν φυσικό απέσπασαν τις καλύτερες κριτικές (αν και πρώτη επιλογή του Redfort για το ρόλο του συμπρωταγωνιστή ήταν ο Al Paccino αλλά γρήγορα αναθεώρησε και επέλεξε τον Dustin Hoffman τελικά). Οι πρωταγωνιστές (μαζί με τον σεναριογράφο William Goldman)  ήταν τα πρόσωπα αυτά που κατάφεραν να αναδείξουν τους δημοσιογράφους σαν ήρωες της σύγχρονης εποχής.

Επιπλέον στοιχεία

Η κυριότερη ατάκα της ταινίας «follow the money» ήταν κατασκεύασμα του σεναρίου. Δεν υπήρχε πουθενά στο βιβλίο και δεν έχει λεχθεί ποτέ.

Ο Robert Redford είχε την ιδέα να γίνει η ταινία και ήθελε μόνο να είναι ο παραγωγός της ταινίας. H Warner Bros Studios τον πίεσε να πάρει και τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο ίδιος δήλωσε μετά την ταινία ότι το σενάριο έγινε κατά 10% από τον William Goldman και το υπόλοιπο 90% το έκανε αυτός με τον σκηνοθέτη Alan Pakula (γεγονός που διαψεύστηκε μετά από χρόνια από το περιοδικό “Written by”).

Η ταινία περιέχει αρκετά μυθοπλαστικά στοιχεία που δεν ήταν πραγματικά γεγονότα. Ατάκες, πρόσωπα δευτερεύουσας σημασίας, τα υποτιθέμενα γραφεία της εφημερίδας και στοιχεία πλοκής προστέθηκαν για τις ανάγκες της ταινίας.

Ο Redford και ο Huffman αποτέλεσαν μια πολύ καλή ομάδα στα γυρίσματα, με στενή συνεργασία και με χαρακτηριστικό το γεγονός ότι μάθαιναν ο ένας και τα λόγια του άλλο από όλες τις σκηνές έτσι ώστε να έχουν καλύτερη ροή οι διάλογοι μεταξύ τους.

Μια επιπλέον άποψη (η δική μου)

Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ειδικό επάνω στον κινηματογράφο. Θέλω να τον θεωρώ περισσότερο σαν επιλεκτικό και απαιτητικό θεατή, ανεξάρτητα αν έχω ασχοληθεί αρκετά με τον κινηματογράφο, είτε εμπλεκόμενος επαγγελματικά και δημιουργικά με αυτόν, είτε εκπαιδευόμενος σε αυτόν. Η ταινία «Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου» αποτελεί μία από τις λίγες ταινίες που έχω δει που δεν στηρίζονται στην μουσική επένδυση και χρησιμοποιούν μόνο δύο μουσικά θέματα. Επίσης θεωρώ ότι είναι υπερβολικά δύσκολο να καταφέρεις σαν σκηνοθέτης να κρατήσεις τον θεατή καθηλωμένο με ένα δύσκολο θέμα για ταινία όπως είναι η πολιτική, με πολλά ονόματα και τοποθεσίες, με διεξοδική αφήγηση και πλοκή. Η ηθοποιία, η αφήγηση και η σκηνοθεσία είναι τα πιο δυνατά στοιχεία της ταινίας.

Η συγκεκριμένη ταινία αποτελεί μία εξαιρετική πρόταση όχι μόνο για μελλοντικούς και νυν δημοσιογράφους αλλά και όλους όσους θέλουν να θεωρούνται υπεύθυνοι και ενημερωμένοι πολίτες, σε όποια χώρα κι αν διαμένουν.

Αναφορές

Φωτογραφίες:

https://www.imdb.com/title/tt0074119/ , Rolling Stone Magazine, The Washington Post.

Βιβλίο:

Για την ταινία:

https://en.wikipedia.org/wiki/All_the_President%27s_Men_(film)

https://www.rottentomatoes.com/m/all_the_presidents_men

https://www.newyorker.com/culture/cultural-comment/william-goldman-turned-reporters-into-heroes-in-all-the-presidents-men

https://www.theguardian.com/film/2014/oct/10/all-the-presidents-men-watergate-conspiracy-richard-nixon-woodward-bernstein-redford-hoffman

https://www.rogerebert.com/reviews/all-the-presidents-men-1976

https://www.mentalfloss.com/article/78307/13-investigative-facts-about-all-presidents-men