Κατηγορίες
Πολιτισμός Τέχνες

Η ΄΄γοητεία΄΄ ενός ανθρώπινου Τζόκερ!

     Δικαιολογημένη «φρενίτιδα » προκάλεσε παγκοσμίως η ταινία το ”Τζόκερ” από τις πρώτες ημέρες προβολής της λόγω του θέματός της αλλά και εξαιτίας της απίστευτα επιτυχημένης ενσάρκωσης του πρωταγωνιστικού της ρόλου από τον ταλαντούχο Αμερικανό ηθοποιό Χοακίν Φίνιξ, ο οποίος μαζί με τον σκηνοθέτη Τοντ Φίλιπς απέσπασαν αναπάντεχα το πρώτο βραβείο του Χρυσού Λέοντα στη Βενετία καθιστώντας το Τζόκερ μια ιστορική ταινία εποχής. Ποτέ πριν σε κάποιο μεγάλο κινηματογραφικό φεστιβάλ, μια ταινία που βασίζεται σε κόμικ της Marvel ή των Comics δεν είχε κερδίσει το πρώτο βραβείο.

Στην ταινία «Joker» ο Χρυσός Λέοντας της Βενετίας …

     Το Τζόκερ ήταν εκείνο που για πρώτη φορά κατέρριψε κατά κάποιον τρόπο την παράδοση των ταινιών εκείνων όπου τα κόμικς διαθέτουν υπερηρωικές περιγραφές ή άλλου εξωπραγματικού τύπου διαστάσεις στην προσπάθειά τους να αφανίσουν το κακό στη γη. Εκείνο που πολύ εύστοχα πετυχαίνει είναι, αφού πάνω απ’ όλα κρατήσει την επαφή του με το πρωτότυπο κόμικ, να μας παρουσιάσει ένα ανθρώπινο που ως τέτοιο γίνεται αυτόματα κι από μόνο του τρομακτικό! Έτσι, πιο συγκεκριμένα ο σκηνοθέτης Τοντ Φίλιπς τολμά και φτιάχνει από την αρχή την δική του εκδοχή Τζόκερ απροσδόκητα ανθρώπινη, γοητευτικά ζοφερή και γι’ αυτό τρομερά βίαιη υιοθετώντας μετρημένα στοιχεία από τα πρωτότυπα κόμικς. Το Τζόκερ μετουσιώνεται πλέον στο να καθρεφτίζει τις πιο σκοτεινές πτυχές του συλλογικού ασυνείδητου, εξίσου συναρπαστικά και τρομαχτικά και με αυτόν τον τρόπο κατορθώνει με μια πρώτη ματιά να απηχεί όλους τους κινδύνους του μοντέρνου κόσμου μέσα από μια ρεαλιστική ιστορία που τρομάζει επειδή είναι τόσο πιστευτή.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας σταθούμε για λίγο στον βασικό πρωταγωνιστή της ταινίας ”Τζόκερ”, τον Άρθουρ Φλεκ . Πρόκειται για έναν άντρα μοναχικό στην ηλικία των 40 ετών με πολλά προβλήματα, περίεργη εμφάνιση που ζει σε συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής εξαθλίωσης με την άρρωστη μητέρα του σε μια χρονική εκδοχή της δεκαετίας του ΄80, όχι τυχαία επιλεγμένη από τον σκηνοθέτη μιας και τότε ήταν η εποχή που πρωτοβγήκαν οι ταινίες με τα υπερηρωικά κόμικς που το Τζόκερ έρχεται να ξαναθυμίσει από την καθαρά τώρα ανθρώπινη πλευρά τους. Ως τέτοιο, λοιπόν, το τελευταίο εμφανίζεται να αντιμετωπίζει την σκληρή πραγματικότητα της ζωής και σαν άλλος ήρωας της να προσπαθεί να τα καταφέρει.

     Πιο συγκεκριμένα, ο Άρθουρ – Τζόκερ της ταινίας- παρουσιάζεται να έχει μια εγκεφαλική πάθηση που του προξενεί ένα ανεξέλεγκτο υστερικό γέλιο. Έχοντας συναίσθηση της αρρώστιας του- την οποία γνωρίζει, εκτιμά ανάλογα και καταθέτει γραπτώς στους γύρω του, όταν τον κοιτούν περίεργα – ο Άρθουρ προκειμένου να είναι καλά επισκέπτεται τακτικά την κοινωνική του ψυχίατρο και παίρνει ανελλιπώς τα φάρμακά το. Όμως, για οικονομικούς λόγους, η πολιτεία κλείνει το κέντρο που τον υποστηρίζει κι από την ώρα εκείνη το δράμα του κορυφώνεται μιας και ξέρει πολύ καλά- όπως και ομολογεί στην τελευταία συνάντηση που είχε με την γιατρό του- ότι πλέον δεν θα έχει κάπου να μιλήσει κι αυτό θα επιβάρυνε την ήδη δύσκολη κατάστασή του. Τι κι αν καθημερινά αγωνιζόταν να ενταχθεί κι αυτός στο κοινωνικό σύνολο πάντα αισθανόταν αόρατος μιας και όπως χαρακτηριστικά λέει « Όλη μου τη ζωή δεν ήξερα καν αν υπήρχα πραγματικά». Στο ημερολόγιο που κρατούσε έγραφε… «Ελπίζω νεκρός να συγκεντρώσω περισσότερα κέρματα απ’ ότι ζωντανός» ή «το χειρότερο πράγμα όταν είσαι ψυχοπαθής είναι ότι οι άνθρωποι περιμένουν να φέρεσαι σαν να μην είσαι».

      Την τραγική φιγούρα του Άρθουρ έρχεται, επιπλέον, να συμπληρώσει το γεγονός ότι αν και είναι γιός ενός αδίστακτου κεφαλαιοκράτη κι αυθεντικού νονού της Γκόθαμ Σίτι (πόλη όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα της ταινίας) και νυν υποψήφιου Δημάρχου της, ο οποίος όχι μόνο δεν τον αναγνώρισε αλλά φρόντισε με τον πλούτο του και την χυδαία δύναμή του να οδηγήσει την αδύναμη μητέρα του στο τρελάδικο, πάρα ταύτα ζει στο περιθώριο και υφίσταται καθημερινά ως επί το πλείστον ψυχολογικό και σωματικό bulling. Εκείνο που κατά κάποιον τρόπο του δίνει λόγο να ελπίζει πως κάτι μπορεί να αλλάξει γύρω του, είναι ότι ονειρεύεται μια καριέρα ως stand- up comedian, άλλωστε η πάθησή του με το υστερικό γέλιο του, αλλά και η περιστασιακή εργασία του ως κλόουν μπορούν τα μέγιστα να συμβάλλουν σε αυτό. Κι ενώ όλα δείχνουν πως δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα για τον Άρθουρ που ζει στο κοινωνικό περιθώριο έχοντας μια στρεβλή εικόνα του εαυτού του γεμάτη απόρριψη, ξαφνικά τα πράγματα αλλάζουν . Με ένα όπλο που τυχαία βρίσκεται στα χέρια του την ώρα της περιστασιακής του εργασίας, ο Άρθουρ από θύμα γίνεται θύτης παραβιάζοντας κατάφωρα ηθικούς κανόνες, κώδικες και νόμους που άλλωστε δεν τηρήθηκαν ποτέ. Θύματά του γίνονται όλοι εκείνοι που τον αδίκησαν, του φέρθηκαν εξευτελιστικά και απάνθρωπα, τον εξόντωσαν ηθικά και ψυχολογικά και εν τέλει τον πρόδωσαν…. μέσα σε αυτούς και η ίδια του η μητέρα η οποία είχε την αυτή κατάληξη, όταν για δικούς της λόγους έκρυψε από τον Άρθουρ το παρελθόν που έπρεπε από καιρό να γνωρίζει.

     Η ταινία φτάνει στην κορύφωσή της, όταν δίνεται στον Άρθουρ η ευκαιρία ως stand up κωμικού να ικανοποιήσει το μεγαλύτερο απωθημένο στη ζωή του με το να γίνει για πρώτη φορά κοινωνικά αποδεκτός κι αναγνωρίσιμος. Ο ίδιος ο βασιλιάς της κωμωδίας και τηλεοπτικός παρουσιαστής ( Ρόμπερτ Ντε Νίρο ) ενσαρκώνοντας μια πατρική φιγούρα για τον Άρθουρ γίνεται γι’ αυτόν η ύστατη ευκαιρία να εξακριβώσει αν έχει κάποια αξία. Όμως, ούτε αυτός θα του δώσει την προσοχή που έχει ανάγκη, κι έτσι ο Τζόκερ θα ξεσπάσει με όλη του την οργή προσφέροντας στην κωμική εκπομπή του διάσημου παρουσιαστή ένα θέαμα διόλου αστείο! Προς το τέλος της η ταινία προκαλεί τις πιο πολλές συζητήσεις και ενστάσεις μιας και μοιάζει να αποθεώνει την κυριαρχία του χάους σε έναν κόσμο που καταρρέει την στιγμή που ο μηδενιστής Τζόκερ ηρωποιείται.

     Ωστόσο, προτού προβούμε σε μια σύντομη κριτική της ταινίας Τζόκερ που προκάλεσε ποικίλα σχόλια και αντιδράσεις, όπως ήταν κι αναμενόμενο, αξίζει να αναφέρουμε τα εξής παρακάτω. Πρώτα απ’ όλα να σταθούμε στις δηλώσεις του ίδιου του πρωταγωνιστή της του Χοακίν Φίνιξ ο οποίος μιλώντας στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού Vanity Fair τόνισε την ανησυχία αρκετών πολιτών σχετικά με πιθανές ένοπλες επιθέσεις σε κινηματογράφους ή άλλους δημόσιους χώρους (όπως είχε συμβεί το 2012 σε κινηματογραφική αίθουσα στο Κολοράντο, στην ταινία « Σκοτεινός Ιππότης: Η επιστροφή» .Την χρονιά εκείνη στην προβολή της εν λόγω ταινίας με πρωταγωνιστή τον Μπάτμαν 12 άτομα σκοτώθηκαν και 70 τραυματίστηκαν από τα πυρά του Τζέιμς Ίγκαν Χόλμς , ο οποίος δήλωσε ψυχικά ασθενής στο δικαστήριο μετά την αποτρόπαια πράξη του).

     Ο ίδιος ο Φίνιξ για την ταινία το Τζόκερ η οποία κι αποτέλεσε σταθμό στα κινηματογραφικά δεδομένα της Αμερικής, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν φαντάστηκα ότι θα ήταν μια ήρεμη πλεύση. Είναι μια δύσκολη ταινία. Με κάποιον τρόπο, είναι καλό ότι οι άνθρωποι είχαν μια ισχυρή αντίδραση»… ανέφερε ο Φίνιξ. Σε δημοσίευμα του το «The Hollywood Reporter» υποστηρίζει ότι το « ισχυρή αντίδραση» είναι ένας ελαφρύς χαρακτηρισμός, καθώς πολλοί είναι εκείνοι που έχουν ξεσηκωθεί εναντίον της ταινίας και διαμαρτύρονται για την προβολή της.

     Προς αυτήν την κατεύθυνση τα Αστυνομικά Τμήματα του Λος Άντζελες και της Νέας Υόρκης λαμβάνοντας μέτρα πρόληψης και προστασίας των πολιτών, αποφάσισαν την τοποθέτηση αστυνομικών έξω από τις κινηματογραφικές αίθουσες, όπου θα έκανε πρεμιέρα η ταινία. Πάντως στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής πριν την πρεμιέρα της ταινίας απαγορεύτηκαν ρητά οι μάσκες όπως και το βάψιμο του προσώπου, που θα παρέπεμπε στον ομώνυμο χαρακτήρα, με πολλούς κινηματογράφους να ακολουθούν τον παραπάνω κανονισμό προς αποφυγή ενός μακελειού.

     Όταν η ταινία, πάρα ταύτα, προβλήθηκε στη χώρα μας τον περασμένο Οκτώβρη εκείνο που άμεσα διαπιστώθηκε ήταν το πόσο άμεσα αγκάλιασε ο κόσμος- κυρίως στην πλειοψηφία τους νέοι άνθρωποι-την ταινία. Έτσι, πολλοί ήταν εκείνοι που την είδαν πάνω από μια φορά, ενώ δεν ήταν λίγοι κι εκείνοι που δήλωσαν πως έτρεξαν να την δουν μόνο και μόνο, γιατί έγινε γι αυτήν μεγάλος ντόρος! Αξίζει σε αυτό το σημείο να σημειώσουμε πως μέσα σε μόλις 19 ημέρες από την προβολή της ταινίας στην Ελλάδα πουλήθηκαν στο σύνολό τους 600.000 εισιτήρια κάτι που αποδεικνύει περίτρανα το μεγάλο ενδιαφέρον του κόσμου να σπεύσει και να την δει. Σύμφωνα με έρευνα της Kaparesearch έγινε πανελλαδική δημοσκόπηση και με ακρίβεια παρουσιάστηκε η γνώμη του ελληνικού κοινού για την ταινία το Τζόκερ, όπου οι 8 στους 10 δήλωσαν ότι τους άρεσε με μόλις το 14% των θεατών να είναι αδιάφορο σε όσα έβλεπε επί της οθόνης, ενώ για το 48% των ερωτηθέντων ο Χοακίν Φίνιξ ήταν ο καλύτερος Τζόκερ όλων των εποχών.

     Επιχειρώντας, ωστόσο, μια σύντομη κριτική της εν λόγω ταινίας έχει πολύ ενδιαφέρον να σταθούμε στο πόσο εύστοχα και πετυχημένα ο ίδιος ο σκηνοθέτης της Τοντ Φίλιπς διαχειρίστηκε το θέμα της από την αρχή ως το τέλος της θέλοντας να υποδείξει και να τονίσει στους θεατές της τις πιθανές εναλλακτικές που θα μπορούσαν να αλλάξουν την ροή των πραγμάτων: Έτσι, το πιο πιθανό ήταν να μην αλλοτριωνόταν τόσο ο Άρθουρ εάν κι εφόσον υπήρχε σωστή δημόσια ψυχολογική υποστήριξη ή δεν θα δολοφονούσε με τέτοια άνεση αν η πρόσβαση σε ένα όπλο δεν ήταν τόσο εύκολη. Καλώς ή κακώς το Τζόκερ είναι η ταινία του σήμερα και ο Άρθουρ η αποτύπωση των χειρότερων παρορμήσεών μας. Από εμάς εξαρτάται, ωστόσο, αν η ιστορία του θα γίνει πραγματικότητα!

     Ωστόσο, σε κάθε ”παιχνίδι” που η πραγματικότητα διαμορφώνει κάθε φορά γύρω μας όλα μοιάζουν τις πιο πολλές να κρέμονται από μια κλωστή. Σε ένα παγκόσμιο κοινωνικό γίγνεσθαι περισσότερο του φαίνεσθαι και πολύ λιγότερο του είναι, της ταχύτητας και της ευμάρειας, όπου κυριαρχεί καθαρά η ύλη και πολύ λιγότερο το πνεύμα κι όπου η πολιτική διαφθορά οδηγεί τον άνθρωπο σε αδιέξοδα οικονομικά, κοινωνικά και κυρίως ψυχολογικά , το φαντασιακό γίνεται πολλές φορές η πιο σίγουρη καταφυγή του. Εκεί στο ανύπαρκτο ,λοιπόν, πολλές φορές ο άνθρωπος καταφεύγει πολύ εύκολα σήμερα για να καλύψει κυρίως εσωτερικές του ανάγκες, όπως αυτή της αναγνώρισης με την πεποίθηση ότι με αυτόν τον τρόπο θα δώσει νόημα και αξία στην σύντομη κι εφήμερη ζωή του. Κάπως έτσι, λοιπόν, λειτουργούν και γνωστές διαδικτυακές εικονικές καταστάσεις οι οποίες σε μεγάλο βαθμό προσομοιάζουν με πραγματικές προκειμένου κάποιος να κάνει και να ζήσει ό,τι δεν μπόρεσε ή δεν μπορεί στην πραγματική του ζωή . Εκεί όλα είναι εφικτά με άνεση κι ευκολία μέσα σε έναν κόσμο που ενώ δεν υπάρχει είναι λες και όντως υφίσταται. Όμως ποία η ουσία και ποίο το νόημα να κρύβεται κανείς πίσω από μια μάσκα ή πίσω από ένα ψεύτικο προφίλ για να πετύχει κάτι που είναι εκτός πραγματικότητας και σίγουρα δεν τιμά σε καμιά περίπτωση την ανθρώπινη φύση του;

     Με αφορμή, λοιπόν, μια ταινία που προκάλεσε ιδιαίτερο σάλο και προβλημάτισε πάνω στο πόσο εύκολα τελικά ένας άνθρωπος του τύπου Άρθουρ ή παρόμοιου μπορεί να μεταμορφωθεί σε ένα Τζόκερ, όταν βρεθεί στο κατάλληλο περιβάλλον και κάτω από κατάλληλες συνθήκες ,αξίζει να αναρωτηθούμε και να προβληματιστούμε προσωπικά ο καθένας και για άλλα πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας και σε καθημερινή βάση μέσα στα ίδια μας τα σπίτια! Έτσι, τί εξυπηρετεί και κατά πόσο χρήσιμο μας είναι, να δαπανάμε αμέτρητες ώρες άσκοπα στο διαδίκτυο κοιτώντας να γίνουμε κι εμείς διάσημοι χτίζοντας πολλές φορές μια ψεύτικη εικόνα για τον εαυτό μας προκειμένου να την προβάλλουμε στις γνωστές εφαρμογές των face book, twitter και instangram; Άραγε, έχει ουσία όλο αυτό που συμβαίνει; Έχει κάποιο νόημα; Ή απλά κοιτάμε να φορέσουμε κι εμείς μια μάσκα προκειμένου να πετύχουμε αυτό που κάθε φορά μας συμφέρει ή μας βολεύει; Οι απαντήσεις δικές σας εν όψει και της Αποκριάς που σε ένα μήνα πλησιάζει….!!!!