Κατηγορίες
Uncategorized

Πολυπολιτισμικότητα: Ωφέλειες και κίνδυνοι της πολιτιστικής αλλοτρίωσης

Στη σύγχρονη εποχή κυριαρχεί το μοντέλο ενός ενιαίου πολιτισμού. Η εκμηδένιση των αποστάσεων με τα σύγχρονα μέσα συγκοινωνίας και η τελειοποίηση των μέσων ενημέρωσης άνοιξαν το δρόμο για τη διαμόρφωση ενός παγκόσμιου πολιτισμού. Η παγκοσμιοποίηση, λοιπόν, συντελεί στην πολιτιστική επικοινωνία των λαών και τη διεύρυνση των πολιτιστικών ανταλλαγών.

Η πολιτιστική επικοινωνία μεταξύ των λαών, που είναι ευρέως διαδεδομένη σήμερα, καθώς και η ανταλλαγή πολιτισμικών στοιχείων μεταξύ τους, διαμορφώνουν τις συνθήκες για την εξέλιξη και την πρόοδο της παγκόσμιας κοινωνίας. Με απλά λόγια, η επαφή με άλλους λαούς επιφέρει τεράστιες ωφέλειες στην καθημερινή μας ζωή. Και αυτό, γιατί διευρύνονται οι πνευματικοί μας ορίζοντες και διαμορφώνεται μια πιο σφαιρική εικόνα για τη ζωή μέσα από την επαφή μας με τους διαφορετικούς πολιτισμούς, αντιλήψεις, πεποιθήσεις, στάσεις ,καθώς και τα  ήθη και έθιμα. Ακόμη, αντλούνται τα θετικά στοιχεία από τους άλλους πολιτισμούς, τα οποία, αφού προσαρμοστούν κατάλληλα, εξελίσσουν δημιουργικά τόσο τον πολιτισμό μας όσο και οποιονδήποτε άλλον. Η σύγκριση των διαφορετικών πολιτισμών, έτσι, οδηγεί στην ανάδειξη των εθνικών μειονεκτημάτων και αδυναμιών και, τέλος, στην επανόρθωση των λαών και τη βελτίωση.

Πέρα από τις ωφέλειες για τους ίδιους τους πολιτισμούς, υπάρχουν και ωφέλειες για τους ανθρώπους. Συγκεκριμένα, ευνοείται η αλληλοκατανόηση, η άρση των προκαταλήψεων, η ανεκτικότητα στο διαφορετικό και καλλιεργείται πνεύμα οικουμενικότητας και συλλογικότητας. Μέσα από την επαφή με τους ανθρώπους άλλων πολιτισμών δημιουργούνται φιλίες, ενδυναμώνονται οι σχέσεις ειρήνης και διαμορφώνεται ένα κλίμα συνεργασίας σε διακρατικό επίπεδο  με σκοπό  την αντιμετώπιση κοινών κοινωνικών προβλημάτων, όπως η παγκόσμια πανδημία του covid-19 ή το προσφυγικό. Έτσι, δημιουργείται μια παγκόσμια κοινότητα, στην οποία συνυπάρχουν άνθρωποι με διαφορετικές παραδόσεις και πολιτισμούς, οι οποίοι, όμως, αλληλοσέβονται μεταξύ τους, γιατί τους ενώνει ότι πάνω από όλα είναι άνθρωποι.

Παρ’ όλα αυτά, ελλοχεύει ο κίνδυνος πολιτιστικής αλλοτρίωσης λόγω της επαφής μας με τους άλλους πολιτισμούς. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η επίτευξη της ισορροπίας ανάμεσα στην ελληνική πραγματικότητα και τα ξένα πολιτιστικά στοιχεία με τα οποία ερχόμαστε σε επαφή. Υπάρχουν, ωστόσο, πολλοί  τρόποι για να αποφύγουμε την αλλοίωση της πολιτισμική μας ταυτότητας.

Αρχικά, θα πρέπει να υπάρχει σεβασμός απέναντι στα ξένα στοιχεία, γιατί αποτελούν μέρος του πανανθρώπινου πολιτισμού μας. Μέσα από την επαφή μας με τους άλλους λαούς, οφείλουμε να επιλέγουμε τα θετικά στοιχεία που εναρμονίζονται με την ελληνική παράδοση, δηλαδή εκείνα που δεν αλλοιώνουν το χαρακτήρα της. Τα στοιχεία που υιοθετούμε από τους άλλους λαούς, ακόμη, είναι αναγκαίο να προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας.

Ένα, ακόμη, από τα σημαντικότερα μέτρα για την αποφυγή της πολιτιστικής μας αλλοτρίωσης είναι η ενίσχυση   του αισθήματος της ελληνικότητας. Απαιτείται, δηλαδή, η επαφή μας με τις ρίζες μας, ώστε θα επιτευχθεί η αντίσταση στην ομοιομορφία του μαζικού πολιτισμού. Η προώθηση της σημερινής πολιτιστικής δημιουργίας του λαού μας με τη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών πρέπει να θεωρηθούν τόσο από την πολιτεία όσο και από την κοινωνία, ως πρωταρχικές προτεραιότητες. Τέλος, έχουμε χρέος να αποφεύγουμε τις ακρότητες, δηλαδή το ρατσισμό, τον εθνικισμό, το φασισμό και τη μισαλλοδοξία τόσο απέναντι στο έθνος μας όσο και στα υπόλοιπα έθνη.

Συνοψίζοντας, η πολυπολιτισμικότητα έχει ποικίλες ωφέλειες αλλά και κινδύνους, οι οποίοι μπορούν εύκολα να ξεπεραστούν. Η ενοποίηση του κόσμου σε πολιτιστικό επίπεδο αποτελεί πρόκληση και συνάμα απειλή. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε την πολιτιστική μας ταυτότητα καθώς και να ντρεπόμαστε για τις παραδόσεις και την καταγωγή μας, αλλά να είμαστε περήφανοι.